150 jaar fietsen in Groningen

13-2-2019
Bike Swarm Around Car

Een van de meest prominente aspecten van het leven in Groningen is de fiets. Er zijn zelfs meer mensen dan fietsen: volgens de meest recente berekeningen zijn er 1.3 fietsen per persoon in Nederland, wat zou betekenen dat er ongeveer 300.000 fietsen in Groningen zijn!

Maar hoe veroverde de fiets zo'n prominente plaats in het Nederlandse leven en specifiek in Groningen? Hier vind je een korte geschiedenis van de fiets in Groningen, inclusief z'n invloed op de stadsplanning en de huidige ontwikkelingen in de stad.

De fiets maakt zijn entree

De eerste fiets arriveerde in 1869 in Groningen, exact 150 jaar geleden dus. In eerste instantie was fietsen een hobby van de elite, specifiek de rijke jonge mannen. Fietsen waren duur, moeilijk te besturen, erg onpraktisch en zeker geen gangbaar vervoersmiddel. Aan het einde van de 19e eeuw was het ontwerp echter een stuk veiliger en praktischer geworden en de nieuwe 'veiligheids' fiets, zoals hij genoemd werd, vormt nog steeds de basis voor het ontwerp van onze hedendaagse fiets. Dankzij deze ontwikkelingen begonnen steeds meer mensen de fiets te gebruiken, waaronder ook de middel klasse en eigenaren van kleine ondernemingen. De nieuwe fiets was ook veel geschikter om te gebruiken met een rok, dus steeds meer vrouwen begonnen ook de fiets te gebruiken.

Vanaf 1900 ging het snel met de fiets. Lokale fietsen werden geproduceerd door Fongers, met filialen in Groningen stad, Gruno (Winschoten, oost Groningen) en Veeno (Bedum, ten noorden van de stad). Fietsen werden langzamerhand steeds goedkoper. Stukje bij beetje werd de fiets een vervoersmiddel in plaats van een hobby en werden de eerste transportfietsen ontwikkeld. Groningen als fietsstad was geboren.

“meest praktische en minst klassenbewuste vervoersmiddel ooit: de fiets. (Quanjer, 2016)”

From 1900, the bicycle took off. Local bicycles were produced by Fongers, located in the city, Gruno (Winschoten, east Groningen) and Veeno (Bedum, just north of the city). Bicycles steadily became cheaper. More and more the bicycle was used to get around, not just for leisure activity, and the first transport bicycles started to appear. Groningen as a cycling city was born.

De fiets vs de auto: moge de beste winnen

Na de tweede wereldoorlog kreeg de fiets ineens een concurrent: de auto. De auto werd een steeds gebruikelijker vervoersmiddel en nam steeds meer ruimte in de stad in, waardoor de auto een uitdaging vormde voor de stadsplanners. Marktpleinen moesten omgebouwd worden tot parkeerplaatsen en er werden plannen gemaakt om oude wijken plat te gooien om ruimte te maken voor bredere wegen door het stadscentrum: het leek er op dat de auto ging winnen.

Maar gelukkig was daar een progressieve lokale overheid en in het specifiek een 24 jaar oude politicus genaamd Max van den Berg. Van den Berg besloot om de trend om te keren en stelde een radicaal verkeersbeleid voor: verban de auto uit het centrum van de stad en creëer meer ruimte voor fietsers en voetgangers. Zijn plan splitste het centrum in vier kwarten en maakte het onmogelijk voor auto's om van het ene kwart naar het andere te komen. Het werd dus onmogelijk om als auto direct door het centrum te rijden. Daarentegen was er meer ruimte en vrijheid voor de fietsers en voetgangers. Dit 'verkeer circulatie plan' zoals het bekend staat, werd ingevoerd in 1977. Vanaf toen is het een ware legende in de stadsplanning en vormt het de basis voor het huidige fietsbeleid van de stad Groningen.

“Market squares were transformed into parking lots - unthinkable now!”

The famous Groningen traffic circulation plan

But then, a progressive local government, and in particular, a 24 year old politician named Max van den Berg, entered the scene. Van den Berg decided to reverse the trend and proposed a radical traffic policy: expel cars from the centre and make more space for bicycles and pedestrians. His plan divided the centre up into four quarters, and made it impossible for cars to get from one quarter to another. So it became impossible for cars to cross directly through the centre. In contrast, more space and more freedom was given to bikes and pedestrians. This ‘traffic circulation plan’ as it has come to be known, was instituted in 1977. Since then it has become legendary in urban planning, and it still shapes Groningen’s cycling policy today.

Fietsen in Groningen anno nu

De fiets blijft het landschap in Groningen domineren. Het huidige stadsbeleid respecteert dit feit en blijft het beleid van van den Berg aanpassen aan de groeiende stad.

Nieuw is het beleid van gedeelde ruimte, waar fietsen en voetgangers gelijke rechten krijgen in een gebied, zoals in bijvoorbeeld de Brugstraat. Dit is onderdeel van het vooruitstrevende beleid van de gemeente over het indelen van de publieke ruimte. In ontwikkeling is een fietstunnel onder het hoofdstation. Je kunt meer lezen over deze en andere ontwikkelingen in het Cycling Strategy beleid van de gemeente.

“Healthy, compact, environmentally friendly, and super democratic - the perfect means of transport”

Did you know?

  • Sommige fietsen gemaakt door Fongers uit 1960 zijn nog steeds in gebruik
  • Fietsen worden nog steeds op lokale schaal geproduceerd, zoals bij Azur in Hogeveen, Drenthe
  • Medewerkers die naar hun werk fietsen zijn over het algemeen 13% fitter dan degene die dit niet doen
  • 60% van alle reizen in Groningen wordt met de fiets gemaakt
  • Fietsen geen enkele vorm van fossiele brandstoffen verbruiken

Gezond, compact, milieu vriendelijk en ontzettend gezellig: al deze eigenschappen zorgen ervoor dat de fiets en Groningen de perfecte match zijn. Lang leve Groningen, fietsstad! Op naar de volgende 150 jaar fietsen in Groningen!

12-2-2019

Pareltjes van de provincie: tips voor een alternatief dagje uit

12-2-2019

Grenzeloze liefde: trouwen in Nederland en China

Om jouw bezoek aan onze website nóg makkelijker en persoonlijker te maken zetten we cookies (en daarmee vergelijkbare technieken) in. Met deze cookies kunnen wij en derde partijen informatie over jou verzamelen en jouw internetgedrag binnen (en mogelijk ook buiten) onze website volgen. Met deze informatie passen wij en derde partijen content aan jouw interesses en profiel aan. Daarnaast is het dankzij cookies mogelijk informatie te delen via social media. Lees meer over ons cookiebeleid op de volgende pagina.